سوختگي پای نوزادان
سوختگي پوشک و قنداق کردن نوزاد:
بعد از کلي اميد و آرزو و نذر و نياز براي داشتن بچهاي سالم، حالا به آرزويتان رسيدهايد و کودک سالمي داريد که خيلي خوب شير ميخورد و هيچ مشکل گوارشي هم ندارد. ولي حس ميکنيد که بايد مهارت بيشتري براي جمعآوري ماحصل فعاليت دستگاه گوارش کودک داشته باشيد! بله، کوچولو پوشک ميخواهد!
پيش از بچهدار شدن، اين نكته را به ياد داشته باشيد كه نوزاد در روز حداقل 10 بار نياز به عوض كردن پوشك پيدا ميكند و اين يعني 70 بار در هفته. پيش از عوض كردن پوشك اطمينان پيدا كنيد كه تمام لوازم مورد نياز در دسترستان است و لازم نيست تا براي تهيه چيزي نوزاد را تنها بگذاريد. پوشك تميز، روغن يا پودر بچه، يك ظرف آب گرم براي شستشوي بچه، يك حوله تميز و ظرف زباله حداقل لوازم مورد نياز تعويض پوشك است.
تعويض پوشک؛ چندوقتيکبار؟
پس از هر بار كار كردن شكم يا خيس شدن پوشك، بايد آن را تعويض كرد. نوزاد را به پشت بخوابانيد و پوشك كثيف را جدا كنيد. با استفاده از آب ولرم و حوله تميز، به آرامي نوزاد را تميز كنيد. وقتي كه پوشك يك نوزاد پسر را تعويض ميكنيد، مراقب باشيد چون تماس پوست لخت او با هواي سرد ممكن است موجب ادرار كردن نوزاد شود. موقع تميز كردن نوزاد دختر دقت كنيد حوله را از جلو به عقب بكشيد تا از بروز عفونت ادراري جلوگيري کنيد.
براي جلوگيري از به وجود آمدن سوختگي يا كهير ناشي از پوشك هم بايد حتما از روغن يا پودر بچه استفاده كنيد.
سوختگي پوشک يعني چه؟
سوختگي پوشك يا كهير ناشي از آن اغلب يك تورم قرمزرنگ و دردناك است كه ظرف چند روز و پس از شستن با آب گرم و چرب كردن پوست و مدتي استفاده نكردن از پوشك از بين ميرود، اما براي جلوگيري از به وجود آمدن آن ميتوانيد كارهاي زير را انجام دهيد:
پوشك بچه را مرتب تعويض كنيد و نگذاريد پوشك كثيف زياد روي بدن نوزاد باقي بماند.
پس از عوض كردن پوشك با يك صابون مخصوص بچه و آب ولرم نوزاد را بشوييد و با يك حوله نرم پاك كنيد و كرم بچه بزنيد.
اگر از پارچههاي نرم به عنوان كهنه بچه استفاده ميكنيد، براي استفاده مجدد آنها را با مواد پاك كننده ضد حساسيت و بدون رنگ بشوييد.
در روز مدتي نوزاد را بدون پوشك رها كنيد تا پوست تنفس طبيعي داشته باشد.
اگر سوختگي پوشك پس از سه روز مراقبت خوب نشد و يا بدتر شد، حتما با پزشك تماس بگيريد.
استفاده از روغن بچه، بهترين روش براي نرم کردن قسمتهايي از پوست کودک است که با پوشک تماس دارد.
راهي براي نرم شدن پوست کودک
کرم بچه يکي ديگر از چرب کنندههاي خوب است. اين کرم حاوي لانولين است که با پوست کودک بسيار سازگار است و از پوسته پوسته شدن سطح پوست و قسمتهايي از بدن که داراي چين و چروک است، جلوگيري ميکند. همچنين براي پيشگيري از سوزش ناشي از ادرار مورد استفاده قرار ميگيرد.
وازلين نيز مانند کرم براي محافظت از پوست کودک و نرم کردن آن به کار ميرود.
همچنين وازلين ميتواند مانند سدي محافظ ميان پوست و ميکروبهاي مهاجم عمل کند. اين ماده از التهاب و تحريک پوست که توسط پوشک ايجاد ميشود، جلوگيري ميکند و موجب نرمي و لطافت پوست در هواي سرد ميشود.
براي نرم شدن پوست کودک، ايجاد رطوبت روي پوست و نيز پاک کردن پوست کودک در هر بار تعويض پوشک يا بعد از هر حمام، از ترکيبات نرم کننده استفاده ميشود. نرمکنندهها معمولا به شکل لوسيون است. طريقه صحيح مصرف لوسيون به اين شکل است که بايد تکهاي پنبه را به اين ماده آغشته کرد و به آرامي روي پوست کودک ماليد.
از مزيتهاي لوسيون اين است که از پوسته پوسته شدن پوست جلوگيري ميکند. لوسيون مادهاي مناسب براي پاک کردن کودکان به جاي شستن مکرر است.
نظرتان درباره قنداق چيست؟
آيا قنداق کردن نوزاد خطرناك است؟ اصلاً چه دليلي دارد كه عدهاي از مادران و پدران براي نوزادان خود قنداق تهيه ميكنند؟
سالها بود كه قنداق كردن نوزاد را خطرناك ميدانستند، اما چندي است كه محققان ميگويند اولاً نوزادان را بايد روي پشتشان خواباند و روي شكم قراردادن نوزادان خطرناك است. ثانياً روش سنتي و قديمي قنداق كردن (پيچيدن پارچه دور نوزاد براي محدودكردن حركات نوزاد) ميتواند جلوي "سندرم مرگ ناگهاني نوزاد" را بگيرد.
در واقع قنداقکردن نوزاد باعث محدودكردن حركات او شده و هنگامي كه كودك را به پشت ميخوابانيم، احتمال برگشتن روي شكم كمتر و در نتيجه احتمال وقوع سندرم مرگ ناگهاني نوزاد كم ميشود.
با وجود تاكيدهاي بسيار زيادي كه دراين زمينه به عمل آمده، هنوز 20 درصد مردم آمريكا معتقدند اگر بچه را روي شكم بخوابانيد، آروغ مي زند و راحت تر ميخوابد. اما محققان اصرار دارند بقبولانند، بچههايي كه قنداق ميشوند، راحتتر و بهتر ميخوابند. هنوز رسم قنداق كردن بچه در كشورهايي مانند تركيه، افغانستان و آلباني به چشم ميخورد. محققان گمان ميكنند كه در قنداق، نوزاد احساس امنيت ميكند و احتمال حركات ناگهاني و خطرناك او كمتر ميشود.
هنگام قنداق کردن نوزاد اين نكته بسيار مهم را بايد مد نظر داشت كه نبايد طوري نوزاد را محکم در پارچه بپوشانيم كه هيچ حركتي در ناحيه لگن او وجود نداشته باشد و يا تنفس نوزاد دچار اختلال گردد. اگر بچه را قنداق کرده باشند، طول زمان حركات چشم او كندتر ميشود.
در هر حال نتايج تحقيقات جديد، ادله و اسناد كافي در اختيار گذاشته كه بتوان از سنت ديرينه قنداق دفاع كرد. اما بازهم تاكيد ميشود كه آزادي عمل و رشد نوزاد نبايد با قنداق کردن نادرست دچار خدشه شود و بهتر است پارچه نازكي مورد استفاده قرار بگيرد، چون گرماي زياد نيز موجب سندرم مرگ ناگهاني نوزاد ميشود، بنابراين پارچه مورد استفاده براي قنداق نوزاد بايد نازك و نرم باشد.
ادرار سوختگي در کودکان:
پوست با سطحي حدود 2 مترمربع، يکي از بزرگ ترين اعضاي بدن است که 16 درصد وزن بدن را تشکيل مي دهد و سد محافظتي بين محيط خارج با عضلات، اعضاي دروني، رگهاي خوني و اعصاب بدن است. ظاهر پوست به طور گستردهاي تغيير مي کند و اين تغيير نه تنها ناشي از عواملي همچون افزايش سن است، بلکه نشان دهنده ي نوسانات هيجاني و سلامت جسمي و روحي فرد نيز هست.
با اين همه، اصول مشخصي وجود دارد که با به کار بستن آنها مي توان روند اين تغييرات طبيعي را آهسته کرد و سلامت و زيبايي پوست را حفظ نمود.
مراقبت از پوست كودكان
حتماً شما هم با انواع و اقسام فرآوردههايي كه براي پوست كودكان تهيه شده و در اغلب داروخانهها موجود است، برخورد كردهايد؛ مثل كرم مرطوبكننده بچه، لوسيونهاي پاككننده، لوسيونهاي ضدآفتاب، كرم پاي بچه و ... .
پوست شيرخواران، نوزادان و كودكان ساختاري متفاوت از پوست بزرگسالان دارد. اين تفاوتها به طور عمده شامل نازك تر بودن لايه خارجي پوست(اپيدرم)، كمتر بودن ضخامت لايه محافظ شاخي پوست، كمتر بودن فيبرهاي كلاژن و الاستين و در نتيجه كاهش مقاومت و انعطافپذيري پوست، عدم تمايز كامل غدد مولد چربي و عرق پوست و تراكم كمتر فوليكولهاي مولد مو است. به دليل اين اختلاف، پوست شيرخواران نسبت به بزرگسالان لطيف تر، نازك تر و در برابر آسيبهاي محيطي حساس تر و تحريكپذيرتر است. از سوي ديگر چون كودكان و شيرخواران قدرت و اختيار دفع ادرار و مدفوع را ندارند، ناگزير والدين از پوشك يا پارچه(کهنه) و لاستيكي استفاده مي كنند.
تماس مداوم با پوشك مرطوب و آلوده، حساسيت پوست نسبت به آمونياك موجود در ادرار، تجمع باكتريهاي موجود در مدفوع، تكرار دفع ادرار و مدفوع به ويژه در كودكاني كه با شير مادر تغذيه مي شوند و حساسيت نسبت به مواد شوينده جهت تميزكردن كهنه، موجب مي شوند كه پوست شيرخوار در محل تماس با پوشك يا كهنه و لاستيك دچار قرمزي و التهاب شود كه به اين حالت در اصطلاح "ادرار سوختگي" مي گويند.
همچنين حساسيتهاي پوستي ناشي از تماس مكرر پوست نوزادان با انواع مواد شوينده و صابونها، علاوه بر ايجاد انواع آلرژيها در نوزادان و شيرخواران، با از بين بردن لايه چربي سطح پوست نوزاد، موجب خشكي پوست، حساسيت، خارش يا اگزماي پوستي مي شود.
اين گونه موارد، استفاده از مواد و فرآوردههاي محافظ پوست كودكان را الزامي مي كند.
ادرار سوختگي کودکان
يکي از عوارض پوستي شايع در ميان کودکان ادرار سوختگي است. بعضي از کودکان ممکن است نسبت به آمونياک موجود در ادرارشان واکنش نشان دهند. اين واکنش مي تواند از حالت سرخشدن کشاله ران، پوسته پوسته شدن، تاولهاي ريز، حتي حالت زخم شدن توأم با خارش و گاهي سوزش، خود را نشان بدهد. قارچ يا عفونت باکتريايي نيز مي تواند به اين عارضه اضافه شود.
علت
سه مورد اصلي را مي توان در ايجاد ضايعات کشاله ران کودکان عنوان کرد:
1) عامل آمونياکي ادرار
2) عامل تماسي
3) ساير بيماريهاي پوستي
محل ادرار سوختگي
در کودکان اين عارضه تا مرز پوشک درگيري ايجاد مي کند. باسن، قسمت پاييني شکم و قسمت داخلي ران اغلب درگير مي شود. اگر عارضه مقداري طول کشيده باشد، پوست در محل ضايعه کمي کلفت خواهد شد.
اگر عوامل ايجادکننده اين عارضه همچنان ادامه داشته باشند، ممکن است ساير قسمتهاي بدن نيز گرفتار شوند، يعني مشکل توسعه پيدا کرده و حتي ممکن است قسمت اصلي عارضه نيز زخمي شود.
درمان
چنانکه گفته شد، تماس با ادرار و آمونياک موجود در آن از عواملي است که اين عارضه را ايجاد مي کند، پس:
- بايد تا حد امکان از بستن پوشک و نايلون به محل خودداري کنيد، ولي اگر گاهي استفاده از پوشک لازم باشد، بهتر است از دو تا سه عدد پوشک با هم استفاده کرد تا جذب ادرار بيشتر شده و تماس بدن با ادرار کمتر شود.
- بايد از شستشوي بيش از حد محل با آب و صابون و مواد ضدعفوني کننده خودداري کنيد. پس از شستشو با آب، در صورت لزوم از صابونهاي ملايم استفاده شود و سپس محل به طور کامل خشک شود.
- زدن پودر بچه مي تواند کمککننده باشد.
- بهتر است به جاي استفاده از حوله، براي خشک کردن، محل را پس از شستشو با باز گذاشتن و هوا خوردن خشک کنيد.
- بايد از پوشک هايي با بسته بندي و نشان استاندارد استفاده کنيد. بعضي از پوشکها خود حالت آلرژي(حساسيت) ايجاد مي کنند و آلرژي زمينهساز سوختگي ادراري مي شود.
اگر با رعايت کردن موارد گفته شده ضايعه بهبود نيافت، بهتر است به پزشک مراجعه کنيد. زيرا همانطور که گفته شد، ممکن است قارچ يا عفونت باکتريايي به اين عارضه اضافه شود و بيماريهاي ديگري مي تواند عامل ايجاد کننده و يا حتي تشديد کننده آن باشند که در اين باره تشخيص افتراقي و درمان آنها با پزشک متخصص است.
