بازی های رایانه ای
این پدیده ی جدید دانش بشری که تقریبا در همه شئون زندگی انسان راه یافته است، همچون دیگر ساخته های دست بشر، همان دو روی سکه را دارد که یک روی آن استفاده صحیح و مفید در جهت تسریع و دقت در کارها و کمک به رشد و سعادت بشر است و روی دیگر آن استفاده نادرست است که معمولاً ، جز در موارد علمی و شغلی، از آن استفاده می شود. در دنیای رایانه، آنچه بیشتر کودکان و نوجوانان را مجذوب و شیفته خود می کند، همان چیزی است که به آن بازی های رایانه ای می گویند.
فنّاوری و پیشرفت کیفی این بازی ها به فاصله کوتاهی در ایران رواجی گسترده یافتند. بازی های آتاری و میکرو از نمونه های ابتدایی بازی های رایانه ای است که بازار اسباب بازی و لوازم دیداری و شنیداری را به تسخیر خود در آورده اند. تصاویر یک بعدی و استفاده از گرافیک رایانه ای ویژگی مهم این بازی هاست.
بازی دیگری که در ادامه روند تکمیل فناوری این بازی ها وارد بازار شده، بازی "سگا" است. این بازی ها که دارای تصاویر دو بعدی است، تا50 درصد با تصاویر واقعی انطباق دارد. همچنین، این بازی ها دارای موسیقی متن متناسب با محتوای بازی ها هستند، ولی چیزی که به تازگی بر تعداد طرفداران این بازی ها افزوده، قیمت مناسب آنها برای مصرف کننده است.
جدیدترین بازی ها که به صورت لوح فشرده (دیسک) عرضه می شود، پلی استیشن (PLAY STATION) و سی دی (CD) است. بازی استیشن که به بازی سونی نیز معروف است، به تلویزیون وصل می شود، واقع نمایی تصاویر این بازی ها بین 85 تا95 درصد است. از این رو، این بازی ها جذبه سحر آمیزی دارند و چون کودک و نوجوان خود اجراکننده و در بطن بازی است و همراه با دیگر شخصیت های بازی درگیر حوادث و ماجراهایی می شود که طراح بازی برای او تدارک دیده است .
رایانه ها مزایا و معایبی دارند که عبارت اند از:
الف- مزایای بازی های رایانه ای
- فرایند یادگیری بچه ها را تسهیل و توجه آنان را جلب می کند.
- با رایانه ، هر چند بار که بخواهد، می تواند موضوعی را ببیند، بخواند و مرور کند.
- برنامه های بسیار متنوعی نظیر "بچه وروجک" ساخته شرکت برو در باند، به کودکان امکان می دهد تا نقاشی ها یا داستان هایی را خلق کنند و یا بازی هایی را ارائه می دهند که کودکان را به تاریخ یا جغرافیا علاقه مند می سازند.
- برنامه آموزشی دیدررابیت به کودکان کمک می کند تا مهارت هایی از قبیل تشخیص کلمات را با خود تمرین کنند.
- کودک، بدون کثیف کردن خود، لباس ها و اطراف، می تواند به راحتی نقاشی بکشد و رنگ ها را عوض کند. مثلاً، اگر کودک از رنگ سبز لباس نقاشی اش خوشش نیامد، به کامپیوتر فرمان می دهد رنگ قرمز کن، و اگر رنگ قرمز رضایت او را فراهم نکرد، رنگ آبی و ...
- مفاهیم و مبانی ریاضیات را با کمک شکلهای کودکانه به کودک آموزش می دهد.
- به نظر بعضی از پزشکان، بازی های رایانه ای به کودکان کمک می کند که زودتر سلامت خود را باز یابند و به داروهای مسکن کم تر نیاز پیدا کنند.
- بازی های رایانه ای همچنین به کودکان مبتلا به امراض، مثلا "فلج مغز" یا نارسایی مربوط به تشخیص کلمات کمک می کند.
- به عقیده یک دکتر روان شناس، بازی های رایانه ای بچه ها را وارد دنیایی می کند که اختیارش در دست آنهاست و به همین دلیل کودکان از این بازی ها لذت فراوانی می برند.
- باعث هماهنگی چشم و دست و پرورش عضلات ظریف کودک می شود.
- برای معلولان و پر کردن اوقات فراغت آنان وسیله کمک آموزشی مناسبی است.
ب- معایب بازی های رایانه ای
1) آسیب های جسمانی
2) آسیب های روانی – تربیتی
آسیب های جسمانی
- چشمان فرد، به دلیل خیره شدن مداوم به صفحه نمایش رایانه، به شدت تحت تاثیر نور قرار می گیرد و دچار عوارض می شود. تحقیقات نشان داده است که نوجوانان چنان غرق بازی می شوند که توجه نمی کنند به قدرت بینایی و ذهنی شان تا چه اندازه فشار می آورند.
- اعصاب نوجوان، به علت درگیر شدن شدید او در ماجرا، فشار زیادی را بر او وارد می آورد.
- به دلیل این که کودک تا ساعت ها در وضعیتی ثابت می نشیند، ستون فقرات و استخوان بندی او دچار اشکال و در نتیجه به آرتروز مبتلا می شود. همچینن، احساس سوزش و سفت شدن گردن، کتف ها و مچ دست از دیگر عوارض کار به نسبت ثابت و طولانی مدت با رایانه است.
- هیجان دایم در حین بازی بر سازواره ی فرد اثر می گذارد و برای دستگاه گردش خون و گوارش او تاثیرهای منفی دارد. این هیجانات کاذب همچنین سلامت روانی کودک را به خطر می اندازد.
- پوست فرد همواره در معرض بمباران پرتوهایی قرار می گیرد که از صفحه نمایشگر رایانه ساطع می شود.
- ایجاد تهوع و سرگیجه، به ویژه در کودکان و نوجوانانی که زمینه صرع دارند، از دیگر عوارض این بازی هاست.
- به نظر بعضی از متخصصان اعصاب و روان، بازی های پرهیجان رایانه ای که در طی آن صفحه نمایشگر رایانه، پی در پی از فلاش ها و شعاع های خیره کننده نوری پوشیده می شود، در نوجوانان که از نظر عصبی ضعیف اند و برای ابتلا به صرع آمادگی دارند، هیجانات شدید عصبی پدید می آورد. به گفته پزشکان، علت عمده ناراحتی مربوط به کسانی می شود که به نور حساسیت دارند و تحمل تغییر مداوم شدت و ضعف نور در بازی های رایانه ای برای آنان مشکل است.
به گفته انجمن بیماران صرع انگلیس، در حدود یک درصد از کودکان غیر مبتلا به بیماری صرع، به نور حساسیت دارند، در حالی که به نور حساسیت دارند و تحمل تغییر مداوم شدت و ضعف نور در بازی های رایانه ای برای آنان مشکل است.
به گفته انجمن بیماران صرع انگلیس، در حدود یک درصد از کودکان غیر مبتلا به بیماری صرع، به نور حساسیت دارند، در حالی که این رقم در میان بیماران مبتلا به این بیماری پنج درصد است. گزارش شده است که این حساسیت ها، در مواردی، حتی به مرگ انجامیده است.
در تحقیقی که روزنامه انگلیسی "سان" در این مورد انجام داد، مادر نوجوانی چهارده ساله گفت پسرم بر اثر بازی رایانه ای "نینتند و" جان سپرده است. وی افزود که پسرش پس از یک ساعت بازی دچار تشنج شد و به زمین افتاد و چند دقیقه بعد جان سپرد.
۲-آسیب های روانی – تربیتی بازی های رایانه ای :
1- تقویت حس پرخاشگری
مهم ترین مشخصه ی بازی های رایانه ای، حالت جنگی اکثر آنهاست و این که فرد، برای رسیدن به مرحله ی بعدی بازی، باید با نیروهای به اصطلاح دشمن بجنگد. استمرار چنین بازی هایی کودک را پرخاشگر و ستیزه جو بار می آورد و او سعی می کند با زور و تهاجم به خواسته هایش برسد.
«مجید قادری»، مدیر مرکز سرگرمی های سازنده ی کانون پرورش فکری می گوید: «خشونت و سکس مهم ترین محرکه هایی است که در طراحی جدیدترین و جذاب ترین بازی های رایانه ای به حد افراط از آن استفاده می شود. چهره های معروف هالیوود که در فرهنگ ما انسان ها ضد ارزش و غیراخلاقی هستند، در این بازی ها به صورت قهرمان های شکست ناپذیر جلوه نمایی می کنند.»
2- انزوا طلبی:
کودکانی که به طور دام به این بازی ها مشغول اند، درونگرا می شوند، در جامعه منزوی اند و در برقراری ارتباط اجتماعی با دیگران ناتوان. این روحیه ی انزواطلبی باعث می شود که کودک از گروه همسالان جدا شود که این خود، سرآغازی است برای بروز ناهنجاری های دیگر. مادری در این باره می گوید: «فرزندم به این بازی معتاد شده است. او هر روز، با تردستی و شیرین کاری، خود را به صفحه ی تلویزیون می رساند و از دنیای بیرون به کلی بی خبر است و حتی متوجه رفت و آمد میهمانان نمی شود. همیشه هم پس از دست کشیدن از این کار سردرد و کسالت به سراغش می آید».
3- تنبل شدن ذهن:
در این بازی ها، به دلیل این که کودک و نوجوان اغلب با ساخته ها و برنامه های دیگران به بازی می پردازد و کم تر امکان دخل و تصرف در آنها را دارد، حالت انفعال در او پدید می آید و اعتماد به نفس وی در برابر ساخته ها و پیشرفت دیگران متزلزل می شود. دکتر شهلا کاظمی پور، مشاور علمی مرکز سنجش برنامه ای صدا و سیما، می گوید: «تصور بیشتر خانواده ها این است که در بازی های رایانه ای فرد در بازی مداخله ی فکری مداوم دارد. به نظر من این مداخله، فکری نیست، این بازی ها سلول های مغزی را گول می زنند و از نظر حرکتی نیز، این بازی ها، فقط چند انگشت کودک را حرکت می دهند. ما هرچه در این مسیر حرکت کنیم و بازی ها را گسترش دهیم، انسان هایی را تحویل جامعه خواهیم داد که سرخورده، افسرده، غیرمتحرک و غیرسازنده اند. خوداتکایی آنان بسیار کم خواهد بود و ابتکار عمل نخواهند داشت. در حالی که برای جامعه ، به انسان هایی خلاق، مبتکر و متفکر نیاز داریم.»
4- تأثیر منفی در روابط خانوادگی:
با توجه به این که زندگی در عصر حاضر در کشور ما نیز به سوی ماشینی شدن پیش می رود و در بعضی از خانواده ها زن و مرد هر دو کارمندند و یا برخی از مردان ممکن است بیش از یک شغل داشته باشند، خود به خود روابط عاطفی و در کنار هم بودن خانواده کم تر می شود. با وجود تلویزیون به عنوان جعبه ی جادویی، شمار فراوانی از همین وضع ناراضی بودند و شکایت داشتند که روابط خانوادگی سرد شده است. حالا که جعبه ی جادویی دیگری با جذبه ی سحرآمیزتری به نام رایانه نیز در کنار جعبه ی جادوی پیشین قرار گرفته، مشکلات دو چندان شده است.
خانمی نقل می کند: «همسرم، برای انجام دادن تحقیقات دانشگاهی اش، رایانه ای به منزل آورد که چند دیسک بازی هم ضمیمه ی آن بود. دو پسرم در طول روز با آن مشغول بازی می شدند و حتی سر شب ها ترجیح می دادند با این وسیله ی مشغول کننده ی جدید وقت بگذرانند. طولی نکشید که توجه همسرم نیز به این بازی ها جلب شد. کم کم پی بردم که تمرکز و صرف وقت آنان به این ترتیب روابط خویشاوندی و عادی را تحت تأثیر قرار داده است. به خود آمدم و با قاطعیت از همسرم خواستم که رایانه را به محل کارش منتقل کند.»
شکایت خانواده ی دیگر این است که در تعطیلات تابستانی قصد مسافرت داشتند و مخارج و مقدمات آن نیز از پیش تأمین شده بود، اما اشتغال بیش از حد و علاقه مندی بچه ها به بازی رایانه ای، آنان را از این تفریح سالم و مفرح محروم کرد.
5- اُفت اخلاقی:
«سکس» از مضامین دیگری است که در این بازی ها از آن استفاده می شود. فیلم های نبردهای تن به تن دختران نیمه عریان، رقص و موسیقی غربی، به تصویر کشیدن روابط نامشروع و ... در دیسک های پلی استیشن و سی دی، بدن هیچ گونه مشکلی، در فروشگاه ها به معرض فروش گذاشته شده است.
بدون شک، در ساخت و تولید این بازی ها دست سازمان های جاسوسی سیا، موساد و ... در کار است و می خواهند ذهن و روان کودکان ما را مسموم کنند.
6- افت تحصیلی:
به دلیل جاذبه ی محسور کننده ی این بازی ها برای کودکان و نوجوانان، آنان وقت زیادی را صرف این گونه بازی ها می کنند. در واقع آنان انرژی عصبی و روانی خویش را به مصرف این بازی می رسانند و با چشمان و ذهنی خسته از بازی دست می کشند. حتی بعضی از کودکان صبح زودتر از وقت معمول بیدار می شوند تا پیش از رفتن به مدرسه کمی به بازی بپردازند و وقت های تلف شده را هم بدین صورت جبران می کنند. مسلم است با این جذبه و علاقه ای که این بازیها ایجاد می کند، در افت تحصیلی آنان مؤثر است. یکی از پدر و مادرها اظهار می دارد که پسرم، در سال گذشته، بهترین نمره های درسی را می گرفت، اما از وقتی که رایانه برایش خریده ایم، روزی دو الی سه ساعت وقت خود را صرف بازی می کند و از لحاظ تحصیل نیز افت محسوسی پیدا کرده است. اکثر بررسی ها نیز مؤید این مطلب است.
7- فراهم کردن زیربنای القاهای سیاسی – فرهنگی (از خود بیگانگی):
دنیای مجازی، ولی نزدیک به واقعیتی که در این بازی ها به تصویر کشیده می شود، آن قدر مسحور کننده و جذاب است که مخاطب کودک و نوجوان تحت تأثیر همه ی باورهایی قرار می گیرد که طراحان این بازی ها به او القا می کنند.
فرد دچار از خود بیگانگی می شود، به رنگ آنان در می آید و مانند آنان می اندیشد. برای کودکی که در حال بازی است، فرق نمی کند که دشمن چه کسی باشد؛ دشمن همان است که بازی می گوید. در میان انبوه بازی های رایانه ای که اکنون به راحتی در دسترس کودکان قرار می گیرند، بازی هایی وجود دارند که در آن مسایل اعتقادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کشورهای مسلمان، به ویژه ایران، مورد توهین قرار می گیرد. در این بازی ها بحث تروریزم را به گونه ای وارونه مطرح و ایرانیان را متهم به حمایت از آن می کنند. به این ترتیب که در یک بازی به نام اف – 111 پنج کشور مسلمان که در میان آنها اسم ایران نیز دیده می شود، به عنوان کشورهای حامی تروریزم معرفی می شوند. سپس بچه ها، در قالب خلبان هواپیمای جنگنده، مأموریت پیدا می کنند که نقاط حساس این کشورها، مثل مراکز اقتصادی و نظامی را، بمباران کنند.
در واقع، مروجان تروریزم، این بازی ها را میدان مناسبی برای تاخت و تاز عقاید و آرای خود در میان کودکان و نوجوانان یافته اند و حقایق و واقعیت های موجود را به راحتی وارونه جلوه می دهند.
در یک بازی دیگر، یک ناو امریکایی وارد خلیج فارس می شود و سپس، در جریان بازی، محل مأموریت بچه ها را در کشتی تعیین می کنند و او وظیفه دارد تا از ناو امریکایی در برابر قایق های تندروی ایرانی که در آن تیپ های حزب الهی دیده می شود، محافظت کنند. متأسفانه، این گونه بازی ها، بدون هیچ نظارتی از سوی مراجعه ذی صلاح، به آسانی در دسترس فرزندانمان قرار می گیرد.
۳-اثر بازی های رایانه ای بر كودكان و نوجوانان :
این پدیده جدید دانش بشری كه تقریباً درهمه شئون زندگی انسان راه یافته است ، همچون دیگر ساخته های دست بشر دو رو دارد كه یك روی آن استفاده صحیح در كارها و كمك به رشد و سعادت بشراست. و روی دیگرآن استفاده غلط است كه معمولاً جز در موارد علمی وشغلی ازآن استفاده می شود.
آنچه بیشتر كودكان و نوجوانان را شیفته خود می كند بازی های رایانه ای است. پیشرفت كیفیتی این بازی ها به فاصله كوتاهی در ایران رواج یافته و بازار اسباب بازی و لوازم سمعی و بصری را به تسخیر خود درآورده است .
این بازی ها كه دارای تصاویر دو بعدی است تا 50 درصد با تصاویر واقعی انطباق دارد و همچنین دارای موسیقی متن هست . چیزی كه اخیراً بر تعداد طرفداران این بازی ها افزوده ، قیمت مناسب آنها برای مصرف كننده است. علاوه بر این چون كودك و نوجوان خود اجرا كننده و در بطن بازی است و همراه با سایر شخصیت های بازی درگیر ماجراهایی می شود كه طراح بازی برای او تدارك دیده است ، برای او بسیار جذاب است .
این بازی ها با استفاده از تصاویر پرتحرك و صداهای مهیج ، دنیایی از هیجان را به این انسانهای تشنه جنب وجوش ارزانی می كند و همین جذبه ، روح و جسم آنان را مطیع خود می سازد و به عالمی از تخیلات می برد كه خود را محور و قهرمان اصلی ماجرا می پندارند.
محاسن بازی ها ی رایانه ای
-یادگیری را آسان و توجه بچه ها را جلب می كند.
-با رایانه هرچند بار كه بخواهند، می توانند موضوعی را ببینند و مرور كنند.
-برنامه های بسیار متنوعی هستند كه به كودكان امكان می دهد تا نقاشی ها یا داستانهایی را خلق كنند ، ویا بازی هایی هستند كه كودكان را به تاریخ یا جغرافیا علاقه مند می كند.
-برنامه آموزشی به كودكان كمك می كند تا مهارت هایی را تمرین كنند.
-كودك بدون كثیف كردن لباسها و اطراف می تواند به راحتی نقاشی بكشد و رنگها را عوض كند. مثلا اگر از رنگ سبز لباس نقاشی اش خوشش نیامد به رایانه می گوید رنگ قرمز كن ، رنگ قرمز رضایت او را فراهم نكرد رنگ آبی و...
-مفاهیم و مبانی ریاضیات را با كمك شكلهای كودكانه به كودك آموزش می دهد.
-به عقیده بعضی از پزشكان ، بازی های رایانه ای به كودكان كمك می كند كه به داروهای مسكن كمتر احتیاج پیدا كنند.
-بازی های رایانه ای بچه ها را وارد دنیایی می كند كه كنترلش در دست آنهاست و به همین دلیل آنها از این بازی لذت می برند.
-باعث هماهنگی چشم و دست وپرورش عضلات ظریف كودك می شود.
-وسیله كمك آموزشی برای معلولین و پركردن اوقات فراغت آنان است.
معایب بازی های رایانه
الف ) آسیبهای جسمانی
چشمان فرد به دلیل خیره شدن مداوم به صفحه نمایش رایانه به شدت تحت فشار نور قرار می گیرد و دچارعوارض می گردد.مشاهدات نشان داده است كه نوجوانان چنان غرق بازی می شوند كه توجه نمی كنند تا چه حد از لحاظ بینایی و ذهنی برخود فشار می آورند.
به دلیل این كه كودك در یك وضعیت ثابت تا ساعتها می نشیند ، ستون فقرات و استخوان بندی او دچارمشكل می شود. همچنین احساس سوزش و سفت شدن گردن ، كتف ها و مچ دست از دیگر عوارض كار نسبتاً ثابت و طولانی مدت با رایانه است .
پوست فرد در معرض مداوم اشعه هایی قرار می گیرد كه از صفحه رایانه پخش می شود.
ایجاد تهوع و سرگیجه خصوصاً دركودكان و نوجوانانی كه زمینه صرع دارند، از دیگر عوارض بازی ها ی رایانه ای است .
ب ) آسیبهای روانی – تربیتی
1- تقویت حس پرخاشگری .
مهمترین مشخصه بازی های رایانه ای حالت جنگی اكثر آنهاست و این كه فرد باید برای رسیدن به مرحله بعدی بازی با نیروهای به اصطلاح دشمن بجنگد ، استمرار چنین بازی هایی كودك را پرخاشگر و ستیزه جو بار می آورد.
" خشونت " مهمترین محركه ای است كه در طراحی جدیدترین و جذابترین بازی های كامپیوتری به حد افراط از آن استفاده می شود، چهره های معروف هالیوود كه در فرهنگ ما انسانهای ضد ارزش و غیراخلاقی هستند، در این بازی ها به صورت قهرمانهای شكست ناپذیر جلوه نمایی می كنند.
2- انزواطلبی :
كودكانی كه به طور مداوم با این بازی ها درگیرند درونگرا می شوند، در جامعه ، منزوی و در برقراری ارتباط اجتماعی با دیگران ناتوان می گردند. روحیه انزواطلبی باعث می شود كه كودك از گروه همسالان جدا شود كه این خود سرآغازی برای بروز ناهنجاری های دیگر است .
مادری می گوید : فرزندم به بازی های رایانه ای معتاد شده است . او هرروز خود را به صفحه تلویزیون می رساند و از دنیای بیرون به كلی بی خبراست ، حتی متوجه رفت وآمد میهمانان نمی شود. وهمیشه بعد از دست كشیدن از این برنامه با سردرد وكسالت مواجه می شود.
ج) تنبل شدن ذهن:
دراین بازی ها به دلیل این كه كودك و نوجوان با ساختنی ها و برنامه های دیگران به بازی می پردازد و كمتر قدرت دخل و تصرف در آنها پیدا می كند اعتماد به نفس او در برابر ساختنی ها و پیشرفت دیگران متزلزل می شود.
تصور بیشتر خانواده ها این است كه در بازی های رایانه ای فرد در بازی مداخله فكری مداوم دارد. اما این مداخله، فكری نیست بلكه این بازی ها سلولهای مغزی را گول می زنند و از نظر حركتی نیز فقط چند انگشت كودك را حركت می دهند . ماهر چه دراین مسیر حركت كنیم و بازی ها را گسترش دهیم، انسانهایی را تحویل جامعه خواهیم داد كه سر خورده ، افسرده، غیر متحرك وغیرسازنده هستند و خود اتكایی آنها بسیار كم خواهد بود و ابتكار عمل نخواهند داشت. درحالی كه برای جامعه ، نیاز به انسانهایی خلاق ، مبتكر و متفكر داریم.
د) تاثیر منفی در روابط خانوادگی :
با توجه به این كه زندگی دركشور ما نیز به طرف ماشینی شدن پیش می رود و در بعضی خانواده ها زن و مرد شاغل هستند و یا بعضی ازمردان بیش از یك شغل دارند خود به خود روابط عاطفی و دركنار هم بودن خانواده كمتر شده وعده زیادی ازاین وضع و وجود تلویزیون به عنوان جعبه جادویی كه باعث سرد شدن روابط خانوادگی شده ناراضی هستند وحالا نیز جعبه جادویی دیگری یا جاذبه ی سحر آمیزتری به نام رایانه اضافه براین وضعیت شده و مشكلات را دوچندان كرده است.
و) افت تحصیلی
به دلیل جاذبه مسحور كننده ای كه این بازی ها دارد، بچه ها وقت و انرژی زیادی را صرف بازی با آن می كنند، حتی بعضی از كودكان صبح، زودتر از وقت معمول بیدار می شوند تا قبل از مدرسه كمی بازی كنند و وقتهای تلف شده را هم بدین صورت جبران می كنند. یكی از والدین اظهار می دارد كه در سال گذشته پسرم بهترین نمرات را داشت اما از وقتی كه رایانه برایش خریده ایم روزی 2 الی 3 ساعت وقت خود را صرف بازی می كند و از لحاظ تحصیلی افت پیدا كرده است.
رهنمودها
- اگر چنانچه قراراست از بازی های كامپیوتری استفاده كنید، بهتراست بازی های تصویری خلاق كه كودكان باید به وسیله آنها، معما هایی را حل كنند، بیش از بازی های دیگر مورد توجه قراردهید.
- بازی دسته جمعی كودكان ، با ابزارهای تصویری كمتر مسئله ساز است، این اسباب بازی ها ، زمانی مخرب خواهد بود كه كودك به تنهایی برای ساعات طولانی ، غرق بازی شود.
- والدین وقت بیشتری را به كودك و نوجوان خویش اختصاص بدهند. هر قدر وقت گذاری و ارتباط صحیح بین والدین و فرزندان بیشتر باشد زمینه چنین بازی هایی كمتر فراهم می شود.
به اعتقاد پزشكان ایتالیایی وبعضی كشورهای دیگر اروپایی ، مقصران اصلی ، والدین هستند كه فرزندان خود را برای ساعتهای طولانی درمقابل تلویزیون ، كامپیوتر، ویدئو گیم ، یا فیلم های ویدئویی رها می كنند.
- بهتراست كه والدین همراه فرزندان خود به كوهستان، باشگاهها و میادین ورزشی بروند و به بازی های مورد علاقه آنها بپردازند تا انرژی عصبی و روانی آنان تخلیه شده و توجهشان ازبازی ها ی رایانه ای منحرف شود.
-به فرزندتان اجازه ندهید در فاصله نزدیكی از صفحه رایانه بنشیند.
-ازرایانه های با صفحه كوچك استفاده كنید.
-نور صفحه تلویزیون را كم كنید.
- ضروری است بچه ها به طور مرتب بین دو نوبت بازی استراحت كنند.
- چشمها باید مسلط به صفحه رایانه باشد.
- روشنایی اتاق به نحوی تنظیم شود كه زنندگی نور به حداقل برسد.
- بهتر است والدین با كودكان صحبت كنند كه فقط روزهای تعطیلی مجاز به استفاده ازاین بازی ها هستند.
با استدلال و منطق آسیب هایی را كه كامپیوتر به كودكان وارد می آورد متذكر شوید.
مخربترین بازی های تصویری ، بازی هایی هستند كه تصاویر آنها، به طور مكرر، بر صفحه ظاهر می شوند و كودك باید به تمام تصاویری كه ازبرابر چشم وی می گذرند، شلیك كند، لذا توصیه می شود از این گونه بازی ها كمتر در دسترس كودك قرار گیرد.
۴-مزایای بازی های رایانه ای :
رایانه، به عنوان پدیدهی نوین قرن بیست ویکم شناخته شده و اکنون جزو جدایی ناپذیر بیشتر خانوادهها میباشد.
لازمهی بازیهای رایانهای، آشنایی کافی کودک با رایانه میباشد؛ بنابراین میتوان اولین حسن بازیهای رایانهای را آشنا کردن کودک با تکنولوژی جدید عنوان نمود.
نکتهی مثبت دیگر بازیهای رایانهای، این است که میتواند بخشی از وقتهای فراغت کودک را به صورت موثر، پر کند.
بازیهای رایانهای مناسب، میتواند باعث افزایش اعتماد به نفس، رشد خلاقیت و قوهی تخیل کودک شود و زمینهی مناسب برای یادگیری مطلوب را به وجود آورد.
همچنین حس رقابت سالم و برتریجویی را در کودک، پرورش دهد و زمینهی بروز رفتارهای جوانمردانه و ذهنی را در او فراهم آورد.
تمامی این حسنها، موقعی بروز میکند که بتوانیم نکتههای منفی بازیهای رایانهای را به کمترین حد خود برسانیم.
از نکتههای منفی میتوان به انواع بازیهای خشن اشاره کرد. پدر و مادر میتوانند در این مورد، استفاده از رایانه را منوط به انتخاب بازیهای مناسب کنند.
مورد دیگر، مسالهی اعتیاد به این نوع بازیهاست که باعث چاقی، ضعف زودرس، کنارهگیری از مطالعه و سایر فعالیتهای اجتماعی و بدنی، بیتعادلی، ضعف چشم و عصبی شدن کودک میشود. برای کاهش اثرهای منفی بازیهای رایانهای، پدر و مادر باید استفاده از این نوع بازیها را زمانبندی و محدود کنند و اجازه ندهند که کودک، وقت زیادی را به این بازیها اختصاص دهد. پیشنهاد میشود به عنوان نمونه، روزی یک ساعت یا هفتهای سه یا چهار بار، اجازهی بازی به کودک را بدهید و قبل از پایان ساعت بازی، یک ربع زودتر به او اعلام کنید که فقط 15 دقیقه، فرصت بازی دارد.
در ضمن، رعایت فاصلهی مناسب از مانیتور و کاهش حساسیت کودک نسبت به برد و باخت نیز از کارهای دیگری است که پدر و مادر برای کاهش اثرهای منفی بازیهای رایانهای، میتوانند انجام دهند.
۵-رایانه به کودک شما حرف زدن می آموزد :
همه کودکان وقتی شروع به حرف زدن می کنند ، بسیاری از حروف یا هجاها را درست ادا نمی کنند و هستند کودکانی که در سال های بعد و حتی در دوران دبستان این مشکل را دارند.
محققان اعتقاد دارند این مشکل از آنجا ناشی می شود که کودکان توانایی تشخیص هجاهای مختلف را ندارند. این یک مشکل شنیداری است که منجر به بروز یک مشکل تکلمی می شود. یک برنامه رایانه ای ساده که به کودکان فرق گذاشتن بین اصوات را یاد می دهد، می تواند به طور چشمگیری مهارت های شنیداری آنها را افزایش دهد. تولید کننده های این بازی ادعا می کنند که کودکان با کمک این بازی طی چند هفته می توانند معادل 2 سال پیشرفت کنند. دیوید مور از دانشگاه آکسفورد این بازی را که «پدیده» نامیده می شود، برای کمک به کودکانی که مشکل تکلم دارند، ابداع کرده؛ ولی اعتقاد دارد برای همه کودکان مفید است.
در این بازی کودک باید 2 هجای مختلف مانند «ی» در سیب و «ی» در سیل را از هم تشخیص دهد. یک هجا برای کودک پخش می شود، در ادامه از کودک خواسته می شود تا از میان چند هجای متفاوت که پخش می شود آن هجایی را که با اولی مطابقت دارد، انتخاب کند. با ادامه بازی، هجاها شباهت بیشتری به یکدیگر پیدا می کنند و تمایز میان آنها مشکل تر می شود. در ازای 44 هجای زبان انگلیسی می توان هزار زوج کلمه از کودک پرسید؛ اما در این بازی تنها 22 زوج کلمه پرسیده می شود. در آخرین آزمون ها 18 کودک بین 8 تا 10 سال 3 بار در هفته به مدت 4 هفته با این نرم افزار بازی کردند. به وسیله یک آزمون شنوایی استاندارد ، توانایی تکلم آنها در قبل و بعد از این دوره مورد بررسی قرار گرفت.
گروه پژوهشگر، متوجه پیشرفت قابل ملاحظه ای در توانایی های کلامی این کودکان شد. در مقایسه با کودکانی که این بازی را انجام نداده بودند ، پیشرفت این کودکان بسیار محسوس بود. در آزمون های دیگری که روی کودکان دارای مشکل یادگیری به وسیله این بازی صورت گرفت، نتایج مشابهی گزارش شد. ولی یک محقق به نام تد وارگ از دانشگاهی در انگلیس هشدار داد که این نحوه آموزش به کودکان می تواند نتایج گمراه کننده ای به دنبال داشته باشد. پیشرفت حاصل شده ممکن است به دلیل تلاش معلمان و پزشکان باشد نه به دلیل تأثیر این بازی.
مور در جواب می گوید: آزمایش های مستقلی انجام خواهد شد؛ ولی من اعتقاد دارم که این نرم افزار می تواند یک تحول عظیم در آموزش پدید آورد. ممکن است در آینده این آرزوی کودکان که همه کارهای خود را به وسیله رایانه انجام دهند، تحقق یابد.
۶-برخورد صحیح والدین با بازی های رایانه ای کودکان :
* اگر چنانچه قرار است از بازی های رایانه ای استفاده کنید، بهتر است بازی های تصویری خلاق که کودکان، به وسیله ی آنها، باید معماهایی را حل کنند، بیش از بازی های دیگر مورد توجه قرار گیرد.
* بازی دسته جمعی کودکان با این ابزارهای تصویری کم تر مسئله ساز است، این اسباب بازی ها، زمانی مخرب خواهد بود که کودک به تنهایی برای ساعات طولانی، غرق بازی شود.
* بر کارشناسان و متولیان امور فرهنگی و تربیتی فرض است که همت به خرج دهند و برای تهیه ی بازی های رایانه ای آموزنده، علمی، تربیتی و مبتنی بر عقاید اسلامی که در عین حال دارای جاذبه و هیجان کافی باشد، اقدام کنند.
* به اعتقاد پزشکان ایتالیایی و بعضی از دیگر کشورهای اروپایی، مقصران اصلی، پدران و مادران هستند که فرزندان خود را، ساعت های طولانی، در مقابل تلویزیون، رایانه، ویدئوگیم، یا فیلم های ویدئویی رها می کنند.
* بهتر است پدران و مادران همراه فرزندان خویش به کوهستان، راهپیمایی، باشگاه ها، میدان های ورزشی بروند و به بازی های مورد علاقه ی کودک بپردازند تا انرژی عصبی و روانی آنان تخلیه و توجه آنان از بازی های رایانه ای منحرف شود.
* پروفسور لی پیرسون، روان شناس آموزش شورای شهر بیرمنگام، معتقد است:
- بهترین راه حل، خارج کردن رایانه از اتاق کودک است.
- راه حل دیگر این است که پدر و مادر هم در بازی های رایانه ای با کودک مشارکت کنند (در این صورت می توانند پس از پایان بازی محتوای آن را مورد نقد و بررسی قرار دهند).
- به کودک اجازه ندهید در فاصله ی بسیار نزدیکی از صفحه ی نمایش رایانه بنشیند.
- از رایانه های با صفحه ی کوچک استفاده کنید.
- نور صفحه ی تلویزیون را کم کنید.
* ضروری است که پیوسته میان دو نوبت بازی استراحت کنند. دو شرکت بزرگ ژاپنی سازنده ی بازی های رایانه ای معروف به نینتندو – سگا ، به خریداران هشدار داده و توصیه می کنند که در فاصله ی میان بازی ها به طور منظم به خود استراحت بدهند.
* صفحه ی نمایشگر رایانه اندکی پایین تر از چشم ها قرار داده شود، به طوری که چشمها مسلط به صفحه ی نمایشگر باشد.
* روشنایی اتاق به نحوی تنظیم شود که بازتابش و زنندگی نور به حداقل برسد.
* بهتراست پدر و مادر با کودکان گفت و گو کنند و به تفاهم برسند که، برای مثال، فقط روزهای تعطیلی مجاز به استفاده از این بازی ها هستند.
* با استدلال و منطق، آسیب هایی را که رایانه به کودکان وارد می آورد، متذکر شوید.
* مخرب ترین بازی های تصویری، آن دسته از بازی هایی هستند که تصاویر آنها به طور مکرر بر صفحه ی نمایشگر ظاهر می شوند و کودک باید به تمام تصاویری که از برابر چشم وی می گذرند شلیک کند. از این رو، توصیه می شود این گونه بازی ها کم تر در دسترس کودک قرار گیرد.