فرزند زیبای من

نظرات دكترسید ضیاءالدین مظهری - رئیس انجمن تغذیه ایران- در این رابطه خواندنی است.

رئیس انجمن تغذیه گفت: نمك زیاد، رنگ و افزودنی های خوراكی موجود در چیپس و پفك، ذائقه كودكان را به شوری یا بیش خواری هدایت می كند.

دكتر سیدضیاءالدین مظهری با اشاره به مصرف چیپس و پفك در كودكان گفت: این مواد، كودكان را بی اشتها  کرده و آنها را برای تامین غذاهای روزمره دچار مشكل می کنند و نیازهای رشدی آنها را تحت الشعاع قرار می دهند. وی با تاكید بر عدم كنترل این نوع تولیدات تصریح كرد: اغلب روغن هایی كه برای تهیه چیپس به كار می رود، احتمال دارد بارها و بارها بجوشد و در آن تركیبات سمی ایجاد شود كه می تواند تاثیر بسیار بدی بر سلامت جسمی و رشد كودكان داشته باشد.

رئیس انجمن تغذیه كشور، روند رشد دوران كودكی را سنگ بنای دوران نوجوانی، جوانی و میانسالی دانست و تاكید كرد : هرگونه تغییر در روند تغذیه می تواند تغییراتی در پارامترهای بیوشیمیایی خون فرد به وجود بیاورد. این متخصص، تغذیه ی صحیح كودكان را نوعی سرمایه گذاری در جهت سالم سازی آنها در سنین بالا دانست و تاكید كرد: توجه به تغذیه صحیح و جلوگیری از تاثیر تبلیغات سوء در جهت تغییر ذائقه كودكان در بلندمدت، تاثیر بسزایی در جامعه دارد.

دكتر مظهری گفت: نتایج تحقیقات نشان می دهد كه اگر در دوران میانسالی، افراد دچار بیماری های قلبی ـ عروقی  می شوند، ریشه در تغذیه ی دوران كودكی آنها دارد و حتی كودكانی كه با وزن خیلی كم به دنیا می آیند، مادران آنها در دوران بارداری از سیگار و مشروب استفاده كرده یا دچار سوتغذیه بوده اند .

وی با تاكید بر اینكه به  نوزادان تا 6 ماه اول  غیر از شیر مادر هیچ ماده دیگری غیر از قطره ویتامین D و A نباید خورانده شود، تصریح كرد: اما متاسفانه در بررسی های انجام شده، به كودكان ایرانی از 2 ماهگی پفك می دهند.

دكتر مظهری با بیان اینكه سلامت كودكان از بعد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بسیار مهم است، افزود: كودكان سالم بهتر از امكانات موجود در كشور بهره می گیرند و هزینه های كمتری به دولت تحمیل می کنند و بازدهی بیشتری دارند. رئیس انجمن تغذیه كشور ادامه داد:تلاش بر این است كه در بوفه های مدارس به جای غذاهای بی ارزشی مثل چیپس، پفك و نوشابه، از تنقلاتی همانند نخودچی، شاهدانه،  كنجد  بو داده، برنجك، دوغ و غذاهایی گرم استفاده شود.وی فرهنگ سازی قوی و اصیل تغذیه و رجعت به غذاهای سنتی را كمك بزرگی به ذائقه كودكان دانست و توضیح داد: با یك فرهنگ سازی قوی می توانیم از باورهای غلط و گرایش های نابجا بكاهیم، زیرا این مواد غذایی فاقد ارزش، نسل را فرسوده، كم توان و كم طاقت می كند.

وی اعتقاد دارد كه در سیاست گذاری های آینده باید تعادل و ارتباط فرابخشی ایجاد گردد و سیاست های بخش كشاورزی و صنایع غذایی با نیازهای تغذیه ای هماهنگ شود.

۲-چرا چیپس و پفک برای کودکان مضر است:

مصرف چیپس و پفک کودکان را از تغذیه‌ای سالم  محروم می‌کند. در مراحل تهیه پفک، پودر ذرت پرس می‌شود و در حرارت بسیار بالا قرار می‌گیرد تا به صورت حجیم درآید. در چنین شرایطی روغن موجود در پفک می‌سوزد و تولید پراکسید می‌کند که در حرارت و نور، مقدار آن بیشتر است و خوردن آن سلامت کودک را تهدید می‌کند. همچنین، میزان بالای نمک پفک و شوری آن موجب عادت ذائقه کودکان به شوری شده و در نتیجه خطر ابتلا به بیماری فشارخون  را افزایش می دهد که در بزرگسالی زمینه‌ساز بیماری های قلبی ـ عروقی  و سکته‌های مغزی  می‌شود. براساس این مطالعات، پفک 9 برابر حجم خود آب جذب می‌کند. کودک با خوردن پفک و به دنبال آن آب احساس سیری کاذب کرده و در نتیجه از خوردن غذای سفره محروم و دچار کمبود تغذیه‌ای می‌شود.

مصرف چیپس  نیز به دلیل شوری و روغن زیاد ، همان خطرات ذکر شده در بالا را برای سلامتی بدن در بر دارد. کارشناسان تغذیه توصیه می‌کنند در صورت مصرف اینگونه تنقلات، بسیار کم و از انواع معتبر آنها با بسته‌بندی بهداشتی استفاده شود، زیرا چیپس های فله‌ای در روغن چند بار مصرف، درست می‌شوند که احتمال سرطان  زایی دارند. چیپس نیز موجب سیری کاذب می شود و به دلیل اینکه تمام مواد مغذی مورد نیاز برای رشد کودکان را در بر ندارد ، مصرف مداوم آن قبل از غذا موجب محروم شدن  کودک  از غذاهای اصلی و در نتیجه کمبودهای غذایی می‌شود.

۳-تنقلات،عامل اصلی سوء تغذیه در کودکان :

با توجه به تلاش های صورت گرفته در جهان در جهت بالا بردن سطح سلامت جامعه،این اقدامات موجب کاهش مرگ و میر مخصوصاً در اطفال، و افزایش طول عمر در اغلب کشورهای جهان شده است.اما سوء تغذیه ی انرژی پروتئین هم چنان مهم ترین مشکل تغذیه ای در اغلب کشورهای در حال توسعه از جمله کشور ما می باشد.

سوء تغذیه از توانمندی و کارآیی کشورکم می کند. براساس پژوهش ها مصرف تنقلات بی ارزش مانند انواع 

پفک، چیپس، نوشابه  های گازدار، سس های چرب و ... . ازجمله دلایل شیوع انواع سوء تغذیه در کوکان کشورمان است.

در ایران 800 هزار کودک زیر 5 سال دچارکوتاه قدی متوسط و شدید هستند. یعنی به دلیل عدم مصرف غذای کافی ، دچار سوء تغذیه مزمن هستند. دریافت کم مواد غذایی ابتدا موجب کاهش وزن کودک می شود و اگر این کم غذایی ادامه یابد، به تدریج، کودک خود را با این وضع منطبق می کند. یعنی قد و قامت او کوچک می شود تا بتواند با غذای کم به بقای خود ادامه دهد. به همین دلیل 

کوتاه قدی  تغذیه ای به عنوان یک شاخص ارزیابی توسعه، در جهان مطرح است.

دوران کودکی از مهم ترین دوران زندگی برای دست یابی به رشد کافی و پایه ریزی برای تأمین سلامت در دوره های بعدی زندگی است. تغذیه ی نامناسب کودک در این دوران عواقب غیرقابل برگشتی به دنبال دارد. کوتاه قدی، کم وزنی،لاغری همراه با کاهش ضریب 

هوشی ، کاهش قدرت یادگیری،افزایش ابتلا به بیما ری ها و کاهش توانمندی های جسمی و ذهنی مهم ترین عوارض سوء تغذیه در دوران کودکی است.

حجم معده کودک، کوچک است و به همین دلیل در هر وعده غذایی میزان محدودی غذا می تواند بخورد. از طرفی رشد جسمی کودک سریع و درنتیجه نیاز به مواد غذایی زیاد است. به بیان ساده ترغذای کمکی که کودک در هر میان وعده می تواند استفاده کند باید ارزش غذایی زیادی داشته و حاوی مواد مغذی مورد نیاز برای رشد وی با شد. تنقلات غذایی کم ارزش نظیر چیپس، پفک، 

نوشابه  و ... مواد مغذی لازم را برای رشد کودک ندارد. این مواد سیری کاذبی را ایجاد می کنند که موجب محروم شدن کودک از غذاهای اصلی و مواد مغذی و در نهایت موجب بروز لاغری و سوء تغذیه ی وی می شود و از طرفی مصرف مداوم این مواد، می تواند سبب بروز چاقی  در کودک شود.

تغذیه مناسب و استفاده از میان وعده های با ارزش غذایی نظیر 

شیر ، میوه ، خرما ، نان و پنیر و گردو، نان  و پنیر و سبزی  و ... در برنامه ی غذایی کودک، موجب رشد مناسب او می گردد.

مصرف تنقلات کم ارزش به دلیل دا را بودن مقدار زیادی نمک، چربی و شکر زمینه ساز بروزبیماری های مزمن ( قلبی – عروقی، چاقی، 

فشارخون  و... .) در دوران بزرگ سالی است. این گونه تنقلات حاوی افزودنی های رنگی، نگه دارنده ها و طعم دهنده های مصنوعی هستند. که مصرف بی رویه ی آنها موجب بیش فعالی کودکان می گردد. متأسفانه تغییر الگوی مصرف مواد غذایی در طول دهه های اخیر، موجب جای گزینی تنقلات غذایی کم ارزش به جای میان وعده های مناسب و با ارزش گردیده است. این در حالی است که حدوداً 90 درصد کودکان 2-1 سا ل و 47 درصد کودکان 6 ماهه تا یکسال کشورمان در مناطق شهری و روستایی هر روز پفک می خورند. وجود آمارمرگ ومیر بیش از 300 نفر در روز به علت عوارض بیماری های قلبی –عروقی  و روند رو به رشد سایر بیماری های مزمن از قبیل انواع سرطان ها، دیابت  و ... . حاکی از لزوم توجه هر بیشتر به تغذیه ی کودکان کشورمان است. ذایقه ی افراد از دوران کودکی شکل می گیرد. مصرف تنقلات شور یا چرب موجب تمایل آنها به این گونه مواد در سال های بعدی زندگی می شود که این امر زمینه ساز ابتلا به انواع بیماری های مزمن است.

با توجه به اینکه عادات خوب غذا خوردن در سال های اولیه زندگی پایه گذاری می شود. والدین نه تنها باید غذاهای با کیفیت بالا برای تامین نیازهای تغذیه ای کودکان آماده کنند، بلکه لازم است یک محیط غذاخوری مثبت بوجود آورند. تا بدین طریق کودکان آنها دارای رفتار و دیدگاه های مثبت نسبت به غذاهای با ارزش بالا باشند.

آمارها نشان می دهد که، مصرف تنقلات کم ارزش در کشور روند رو به رشدی داشته، که این امر پیا مدهای زیانباری دررشد مطلوب و مناسب کودکان برجای می گذارد.

بررسی ها نشان می دهد مصرف پفک به خصوص قبل از وعده های غذایی به دلیل ایجاد سیری کاذب کودکان را از خورن غذای اصلی که باید مواد مغذی مورد نیاز رشد کودک را تامین کند، باز می دارد. از سویی دیگر نمک آن، ذایقه ی کودک را به خوردن غذاهای شور عادت می دهد. همچنین مطالعات انجام شده رابطه ی بین مصرف نمک و افزایش فشار خون در دوران بزرگسالی را ثابت کرده است.مصرف بی رویه ی نوشابه همراه با غذا ، علاوه برایجاد سیری کاذب، جذب مواد مغذی مانند 

کلیسم را مختل می کند.

به جای تنقلات کم ارزش می توان از موادی مانند : نخودچی، کشمش، گردو، 

بادام ، پسته ، گندم برشته، برنجک، عدس  برشته شده، توت خشک، انجیر خشک  و برگه ها  به عنوان میان وعده استفاده کرد. همچنین کودکان را به مصرف دوغ و آب میوه ی تهیه شده در منزل به جای نوشابه تشویق کنید.